تغذیه نخود دیم با کود نیتروژن

حبوبات دارای ویژگی مهم تثبیت نیتروژن اتمسفری هستند، بنابراین بر حاصلخیزی خاک برای زراعت بعدی که عمدتا غلات هستند تاثیر می­ گذارند. در بین حبوبات نخود از لحاظ اهمیت کشت در جایگاه سوم جهان قرار دارد و مهمترین بقول دانه ­ای در ایران است. نخود ترکیبی مناسب از پروتئین گیاهی است که می ­تواند سوء تغذیه و کمبود پروتئین را جبران کند. میزان پروتئین خام نخود بین 17 تا 23 درصد است که این میزان 2 تا 3 برابر پروتئین موجود در غلات است. این در حالی است که در ایران سرانه مصرف حبوبات 21 گرم در روز است. نخود به عنوان محصولی کم هزینه در سیستم های زراعی مناطق گرمسیری و نیمه خشک کشت می­شود و به علت سازگاری با طیف وسیعی از شرایط محیطی و خاک حائز اهمیت است.

تاثیر تنش خشکی بر عملکرد نخود و تثبیت نیتروژن

در بین تنش­ های زیستی و غیر زیستی، خشکی به تنهایی عامل 45 درصد کاهش عملکرد محصول نخود است. تاثیرات تنش خشکی در بقولات نسبت به سایر گیاهان پیچیده ­تر است، زیرا استقرار گیاه و فعالیت هم زیستی ریزوبیوم و گیاه میزبان به تنش خشکی حساس هستند.

تغذیه نخود دیم با کود نیتروژن

جذب کل نیتروژن توسط نخود در هر هکتار 60 تا 200 کیلوگرم است. بر اساس مطالعات موجود مصرف مقداری ازت برای شروع رشد گیاه، در تحریک رشد و افزایش عملکرد در خاک­های شنی و لومی شنی موثر است. در گیاه نخود تا زمانی که گیاه وارد مرحله گلدهی می ­شود، در کرت ­هایی که کود ازته دریافت نکرده ­اند علائم کمبود ازت و تشکیل نشدن گره مشهود است. به طوری که برگ­های مسن زود پیر می­شوند.

ریشه حبوبات به دلیل ایجاد هم زیستی با باکتری­ های تثبیت کننده نیتروژن می­تواند نیتروژن هوا را تثبیت کند و در اختیار گیاه قرار دهد. ولی در مناطق دیم در اثر وقوع تنش خشکی و کمبود نیتروژن اولیه خاک این توانایی کاهش می ­یابد. در کشاورزی سنتی در شرایط دیم نخود بدون مصرف کود نیتروژن کشت می­شود؛  اتفاقی که باعث افت عملکرد این محصول در واحد سطح می­ شود.

دستور مصرف کود نیتروژن در مزرعه

1- استفاده از کود نیتروژن به صورت آغازگر به مقدار 20 کیلوگرم در هکتار نیتروژن خالص از منبع کودی اوره هم زمان با کاشت و به صورت جای گذاری در زیر بذر انجام شود.

2-استفاده از روش محلول پاشی، محدود به زمانی است که به هر دلیلی امکان مصرف کود آغازگر وجود نداشته باشد. محلول پاشی 2 درصد کود اوره با استفاده از دستگاه سم پاش پشتی یا پشت تراکتوری در زمان گلدهی نخود در اراضی دیم انجام شود. در این روش مقدار آب مورد نیاز به میزان 400 لیتر در هکتار است و کود اوره به میزان 2 درصد برای هر هکتار محاسبه می­شود که در زمان گل­دهی در مزرعه پاشیده شود. بهتر است محلول پاشی در زمان عصر صورت گیرد.

نتایج و مزایای مصرف نیتروژن حاصل از مصرف کود آغازگر و محلول پاشی

با مصرف کود آغازگر در زمان کاشت به طور متوسط 8 درصد افزایش عملکرد در مزارع نخود اتفاق افتاد. مصرف کود نیتروژن به صورت محلول پاشی 2 درصد کود اوره در زمان گلدهی، عملکرد دانه را از حداقل 3 درصد در لاین I1C482 تا حداکثر 19 درصد در رقم آرمان افزایش داد. این امر با بهبود درآمد کشاورزان، کاشت نخود و رعایت تناوب زراعی در اراضی دیم را گسترش خواهد داد.

برای مطالعه بیشتر در خصوص مراحل کاشت، داشت و برداشت نخود به بخش راهنمای کاشت محصولات زراعی و سطح زیر کشت مراجعه کنید.