هرس درختان پسته

استفاده بهینه از منابع آب، خاک و نهاده های مختلف باعث افزایش بهره وری محصول از منابع موجود می گردد. افزایش عملکرد در واحد سطح یکی از راهکارهای ممکن و اساسی در جهت افزایش بهره وری می باشد. یکی از روش های افزایش عملکرد محصول درختان پسته، هرس در دوره باردهی می باشد.

به طور معمول برای هرس درختان بارور پسته، دو روش هرس سربرداری و هرس تنک شاخه به کار گرفته می­شود.

هرس باردهی: مجموعه ای از عملیات هرس که به منظور رشد، تولید محصول بیشتر و سلامتی درخت بر روی درختان بالغ و بارده انجام می­شود

هرس سربرداری: نوعی از هرس که بخشی از قسمت انتهایی شاخه همراه با جوانه انتهایی حذف می­شود.

هرس تنک شاخه: نوعی از هرس که یک شاخه یک ساله، دو ساله و چند ساله از محل منشاء حذف می­شود.

هرس سربرداری درختان بارور، جهت افزایش شاخه زایی

در این روش هدف اصلی جلوگیری از رشد رویشی بیش از حد جوانه انتهایی و تقویت رشد جوانه­ های جانبی است. سربرداری شاخه باعث افزایش شاخه­ های جانبی، افزایش سطح میوه دهی و کاهش ارتفاع درخت شده که همه بر روی تشکیل جوانه گل تاثیر مثبت دارند. مراحل انجام عملیات سربرداری درختان بارور به شرح زیر است:

1. سربرداری شاخه ­های پر رشد درختان بارور (با رشد رویشی بیشتر از 30 سانتی­متر) در زمستان و بعد از سپری شدن دوره یخبندان ­های شدید که معمولا اواخر بهمن تا نیمه اسفند ماه زمان مناسبی است.
2. شدت سربرداری بر حسب نوع رقم (رقم اوحدی نیاز به سربرداری بیشتر و رقم کله قوچی و اکبری نیاز به سربرداری کمتر دارند) متفاوت است. معمولا یک چهارم تا یک سوم قسمت انتهایی شاخه حذف می­شود.
3. جوانه­ های جانبی روی شاخه ­های سربرداری شده، در بهار سال بعد تولید تعداد زیادی شاخه جانبی می­کنند که لازم است 3 تا 4 شاخه جانبی که دارای رشد مناسب­تری هستند در جهات مختلف درخت انتخاب و بقیه در اولین فرصت (اوایل اردیبهشت) حذف شوند.
4. در صورت اندوخته غذایی کافی، تغذیه مناسب و حذف به موقع شاخه ­های جانبی مازاد، روی همین شاخه ­ها جوانه ­های گل برای تولید محصول سال بعد تشکیل می­گردد و در نتیجه سبب باردهی کامل آنها در سال سوم می­ شوند.

هرس سربرداری درختان بارور، جهت تغییر رقم (سرشاخه کاری)

1. درختان بارور بدون پیوند یا پیوند شده با ارقام کم بازده و غیر تجاری، علیرغم مدیریت یکسان آبیاری، کودهی، هرس و کنترل آفات و بیماری ­ها، به دلیل عملکرد پایین یا پایین  بودن قیمت محصول تولیدی، درآمد بالایی ندارند و باعث افزایش هزینه تولید و کاهش درآمد باغدار می­گردند.
2. سربرداری درختان بارور کم بازده در زمستان بعد از سپری شدن دوره یخبندان­ های شدید که معمولا اواخر بهمن تا نیمه اسفند ماه زمان مناسبی است. ارتفاع سربرداری شاخه ­ها حدود 60 تا 80 سانتی­متر و بهتر است از محل پیوند رقم قبلی انجام شود تا اثر میان پایه منتفی گردد.
3. ایجاد برش به شکل مورب انجام شده و سپس محل برش با چسب باغبانی دارای قارچ­کش پوشانده می­شود.
4. در بهار سال بعد، جوانه ­های جانبی زیر محل برش، روی شاخه سربرداری شده تولید تعداد زیادی شاخه جانبی می ­کنند که لازم است 3 تا 4 شاخه جانبی که دارای رشد مناسب­تری هستند در جهات مختلف درخت انتخاب و بقیه در اولین فرصت(اوایل اردیبهشت) حذف شوند. نگهداری پاجوش ­ها تا زمان پیوند توصیه می­شود تا به فتوسنتز بهتر کمک نمایند.
5. در زمان مناسب پیوند( اردیبهشت تا خرداد ماه با توجه به شرایط منطقه)، شاخه­ های جانبی حاصل از سربرداری به روش پیوند لوله ­ای و در صورت رشد کافی به روش شکمی با رقم مورد نظر پیوند می­ شوند.

هرس سربرداری درختان بارور مسن، جهت جوان سازی

1. درختان پسته دارای دوره باردهی نسبتا طولانی هستند که میزان تولید محصول معمولا بعد از سنین 60-50 سالگی کاهش می­یابد.
2. سربرداری درختان مسن در زمستان بعد از سپری شدن دوره یخبندان شدید که معمولا اواخر بهمن تا نیمه اسفند ماه زمان مناسبی است. ارتفاع سربرداری شاخه­ ها حدود 80-60 سانتی­متر از کف زمین می­باشد.
3. در مناطقی که دارای آب و خاک شور هستند نگهداری پاجوش ­ها جهت کمک به انجام بهتر عمل فتوسنتز تا پایان فصل رشد سال اول توصیه می­شود.

هرس تنک شاخه

1. این روش عبارت است از بیخ بر کردن شاخه از انتهای تحتانی، این روش برای تسهیل نفوذ نور خورشید و جلوگیری از ایجاد سایه در درخت، تسریع در رشد شاخه­ های مثمر مرکزی و تولید میوه و محدود کردن رشد عرضی درخت در بین ردیف ­ها جهت تسهیل تردد وسایل و ادوات کشاورزی، انجام می­گیرد.
2. معمولا به منظور کاهش سال آوری، تعداد شاخه ­های میوه دهنده پسته را قبل از سال پربار کاهش می­دهند که این عملیات باعث تقویت شاخه­ ها و جوانه­ ها و خوشه­ های گل باقی مانده و نیز باعث رسیدن آب و مواد غذایی بیشتر به جوانه ­های گل در حال تشکیل (جلوگیری از ریزش جوانه گل)، جهت تولید محصول سال آینده (سال کم بار) شده و نهایتا بر روی تولید محصول یکنواخت(کاهش سال آوری) و افزایش تولید محصول اثر مثبت دارد.
3. حذف پاجوش­ هایی که دارای رشد عمودی هستند و نیز تنه جوش­ های شاخه ­های اسکلتی که بر روی نفوذ نور اثر منفی دارند، الزامی است. این شاخه­ ها مصرف کننده قوی آب و مواد غذایی هستند که با سایر اندام ­ها رقابت می­ نمایند.