کیا سم کارخانه تولید کود کشاورزی | کود کشاورزی ، سم کشاورزی
نویسنده: مرجان سعیدی نژاد 
نخود با نام علمی Cicer arietinum L. یکی از مهمترین حبوبات مناطق خشک و نیمهخشک است و در بسیاری از مناطق ایران بهویژه بهصورت دیم کشت میشود. این گیاه علاوه بر ارزش غذایی و پروتئین قابل توجه، به دلیل همزیستی با باکتریهای ریزوبیومی و توانایی تثبیت بخشی از نیتروژن هوا، جایگاه مهمی در تناوب زراعی دارد.
موفقیت در کشت نخود فقط به انتخاب بذر مناسب محدود نمیشود. آمادهسازی صحیح زمین، انتخاب رقم سازگار با منطقه، تعیین زمان مناسب کاشت، استفاده از تراکم مناسب، مدیریت تغذیه و آب، کنترل علفهای هرز و مدیریت آفات و بیماریها، همگی در دستیابی به عملکرد مطلوب نقش دارند.
در این راهنما، مراحل اصلی کشت نخود از آمادهسازی زمین تا برداشت و انبارداری بررسی میشود و به پرسشهایی مانند بهترین زمان کاشت نخود، میزان بذر مورد نیاز در هکتار، اصول کوددهی و تغذیه نخود، آبیاری و عوامل مؤثر بر عملکرد محصول پاسخ داده میشود.
نخود و ویژگیهای گیاه
نخود گیاهی یکساله از خانواده حبوبات است که با شرایط خشک و نیمهخشک سازگاری نسبتاً خوبی دارد. این گیاه معمولاً در دو گروه اصلی تیپ کابلی (دانهدرشت و روشن) و تیپ دسی (دانهریزتر و معمولاً تیرهتر) طبقهبندی میشود.
نخود در مرحله رشد رویشی به شرایط خنک نیاز دارد، اما در مراحل گلدهی و تشکیل دانه، گرمای شدید و کمبود آب میتواند باعث کاهش گل، غلاف و عملکرد شود. از طرف دیگر، رطوبت زیاد و ماندگاری آب در خاک میتواند شرایط را برای بروز برخی بیماریها فراهم کند.
به همین دلیل، انتخاب زمان کاشت باید به گونهای باشد که بخش مهمی از دوره رشد گیاه در شرایط مناسب دمایی و رطوبتی قرار گیرد.
شرایط مناسب برای کشت نخود
خاک مناسب برای کشت نخود
نخود در طیف نسبتاً وسیعی از خاکها قابل کشت است، اما خاکهایی با زهکشی مناسب، ساختمان مطلوب و عدم ماندگاری آب برای آن مناسبتر هستند.
خاکهای سنگین و دارای زهکشی ضعیف میتوانند رشد ریشه را محدود کرده و خطر بیماریهای ریشه و طوقه را افزایش دهند. بنابراین پیش از کاشت باید وضعیت زهکشی مزرعه بررسی و در صورت نیاز اصلاح شود.
آزمون خاک نیز پیش از کشت میتواند اطلاعات مناسبی درباره pH، شوری و میزان عناصر غذایی در اختیار کشاورز قرار دهد و مبنای برنامه تغذیه قرار گیرد.
دمای مناسب
نخود گیاهی نسبتاً مقاوم به سرما است، اما میزان تحمل به سرما به رقم و مرحله رشد بستگی دارد. بنابراین نمیتوان یک دمای ثابت را برای تمام ارقام و شرایط کشت بهعنوان حد ایمن در نظر گرفت.
در مناطق سردسیر، استفاده از ارقام متحمل به سرما و انتخاب زمان مناسب کاشت اهمیت ویژهای دارد.
رطوبت و بارندگی
نخود از گیاهان نسبتاً مقاوم به خشکی محسوب میشود، اما مقاومت به خشکی به معنی بینیازی از آب نیست. کمبود آب در مراحل حساس، بهویژه گلدهی، تشکیل غلاف و پر شدن دانه، میتواند عملکرد را کاهش دهد.
از طرف دیگر، بارندگی یا رطوبت بیش از حد در زمان گلدهی میتواند روی تشکیل دانه اثر منفی داشته باشد و شرایط بیماریهای قارچی را تشدید کند.
انتخاب رقم مناسب نخود
انتخاب رقم یکی از نخستین تصمیمهای مهم در کشت نخود است. رقم مناسب باید بر اساس شرایط اقلیمی، نوع کشت، طول فصل رشد، خطر سرما، میزان رطوبت قابل دسترس و هدف تولید انتخاب شود.
در ایران ارقام مختلفی برای مناطق و شرایط متفاوت معرفی شدهاند. برخی ارقام برای کشت پاییزه و مناطق سردسیر مناسبتر هستند و برخی دیگر برای کشت بهاره یا مناطق معتدل و گرم مورد استفاده قرار میگیرند.
بنابراین بهتر است به جای انتخاب رقم صرفاً بر اساس نام یا عملکرد ثبتشده در یک منطقه، از ارقام توصیهشده توسط مراکز تحقیقات کشاورزی و کارشناسان منطقه استفاده شود.
آمادهسازی زمین برای کشت نخود
آمادهسازی مناسب بستر بذر باید با هدف ایجاد شرایط مناسب برای جوانهزنی، استقرار یکنواخت بوتهها و حفظ رطوبت خاک انجام شود.
خاکورزی در کشت نخود دیم
در مناطق دیم، حفظ رطوبت خاک اهمیت زیادی دارد. نوع خاکورزی باید با بافت خاک، میزان بقایای گیاهی، رطوبت و سیستم تناوب مزرعه هماهنگ باشد.
استفاده از خاکورزی بیش از حد میتواند باعث خرد شدن ساختمان خاک، افزایش تبخیر و مصرف بیشتر سوخت شود. در مقابل، خاکورزی مناسب و مدیریت بقایای گیاهی میتواند به حفظ رطوبت و کاهش فرسایش کمک کند.
اگر پس از بارندگی، خاک در شرایط مناسب برای کار با ماشینآلات قرار داشته باشد، عملیات آمادهسازی باید به شکلی انجام شود که باعث تشکیل کلوخههای بزرگ نشود.
کشت حفاظتی و کشت مستقیم نخود
در برخی مناطق خشک و نیمهخشک، کشت حفاظتی میتواند با کاهش بههمخوردگی خاک، حفظ بقایای گیاهی در سطح و کاهش تبخیر، به مدیریت بهتر رطوبت کمک کند.
البته موفقیت کشت مستقیم به وجود تجهیزات مناسب، مدیریت بقایا، وضعیت علفهای هرز و شرایط خاک وابسته است و نمیتوان آن را بدون توجه به شرایط مزرعه برای همه مناطق توصیه کرد.
انتخاب و آمادهسازی بذر نخود
استفاده از بذر سالم و دارای قوه نامیه مناسب، یکی از مهمترین عوامل در استقرار یکنواخت مزرعه است.
بذر مناسب باید:
- خالص و دارای ویژگیهای رقم مورد نظر باشد؛
- قوه نامیه مناسبی داشته باشد؛
- فاقد دانههای شکسته و آسیبدیده باشد؛
- آلودگی قابل توجه به عوامل بیماریزا نداشته باشد؛
- با شرایط اقلیمی منطقه سازگار باشد.
در مناطقی که بیماریهای بذرزاد اهمیت دارند، ضدعفونی بذر باید با استفاده از مواد ثبتشده و توصیهشده برای نخود و مطابق برچسب محصول و دستورالعمل سازمان حفظ نباتات انجام شود.
تلقیح بذر با باکتریهای ریزوبیومی
نخود به کمک باکتریهای همزیست ریزوبیومی میتواند بخشی از نیتروژن مورد نیاز خود را از طریق تثبیت زیستی تأمین کند. در شرایطی که جمعیت باکتریهای مؤثر در خاک کافی نباشد، تلقیح بذر با سویه مناسب ریزوبیوم میتواند به استقرار بهتر فرآیند تثبیت نیتروژن کمک کند.
در استفاده از مایه تلقیح باید به سازگاری سویه با نخود، تاریخ مصرف و شرایط نگهداری محصول توجه شود.
بهترین زمان کاشت نخود
یکی از مهمترین عوامل موفقیت در کشت نخود، انتخاب زمان مناسب کاشت است. زمان کاشت به اقلیم، دمای منطقه، خطر یخبندان، رطوبت خاک، رقم و نوع کشت بستگی دارد و نمیتوان یک تاریخ ثابت را برای تمام مناطق ایران توصیه کرد.
زمان کاشت نخود دیم
در مناطق سرد و نیمهخشک، کشت پاییزه یا انتظاری نخود میتواند مزیتهایی مانند استفاده بهتر از بارندگی زمستانه و طولانیتر شدن دوره رشد داشته باشد؛ البته به شرط آنکه رقم مورد استفاده تحمل سرمای مناسب داشته باشد.
در مناطق دارای خطر بالای سرمازدگی، کشت پاییزه باید با احتیاط بیشتری انجام شود و استفاده از ارقام متحمل به سرما اهمیت دارد.
به طور کلی، کاشت زودتر در محدوده مناسب اقلیم میتواند به استفاده بهتر از رطوبت موجود کمک کند، اما کاشت نباید آنقدر زود انجام شود که خطر خسارت سرما یا بیماری افزایش پیدا کند. پژوهشهای انجامشده در مناطق مدیترانهای نیز اهمیت زمان کاشت مناسب در عملکرد نخود دیم را تأیید کردهاند.
زمان کاشت نخود در مناطق سرد
در مناطق سردسیر، زمان کاشت باید با توجه به دمای خاک، احتمال یخبندان و ویژگی رقم تعیین شود. ارقام متحمل به سرما امکان کشت پاییزه یا انتظاری را در برخی مناطق فراهم میکنند.
زمان کاشت نخود بهاره
در کشت بهاره، بذر باید زمانی کاشته شود که خاک از نظر رطوبت و قابلیت کار با ماشینآلات مناسب باشد و خطر یخبندان شدید کاهش یافته باشد.
در این نوع کشت، تأخیر بیش از حد میتواند باعث قرار گرفتن مراحل گلدهی و تشکیل غلاف در شرایط گرم و خشک شود و عملکرد را کاهش دهد.
بنابراین بهترین زمان کاشت نخود را باید بر اساس شرایط منطقه و رقم تعیین کرد، نه صرفاً بر اساس یک تاریخ تقویمی ثابت.
روش کاشت نخود
نخود را میتوان به روش دستی یا مکانیزه کشت کرد. در هر دو روش، هدف اصلی ایجاد عمق کاشت یکنواخت، تماس مناسب بذر با خاک و تراکم مناسب بوته است.
عمق کاشت نخود
عمق کاشت باید با توجه به اندازه بذر، نوع خاک و میزان رطوبت تعیین شود. در شرایط معمول، عمق حدود ۵ تا ۸ سانتیمتر میتواند مناسب باشد، اما در خاکهای سنگین یا شرایط رطوبتی خاص باید تنظیمات بذرکار متناسب با شرایط مزرعه انجام شود.
کاشت بیش از حد عمیق میتواند سبز شدن گیاهچه را به تأخیر بیندازد و کاشت بسیار سطحی نیز خطر خشک شدن بذر یا آسیب به گیاهچه را افزایش میدهد.
فاصله ردیفها
فاصله ردیف باید با رقم، تراکم هدف، نوع بذرکار و روش کنترل علفهای هرز هماهنگ باشد.
در کشت مکانیزه، فاصله ردیفهای حدود ۳۰ تا ۵۰ سانتیمتر میتواند در بسیاری از سیستمها مورد استفاده قرار گیرد، اما عدد نهایی باید بر اساس بذرکار، رقم و شرایط منطقه تنظیم شود.
کاشت مکانیزه نخود
کاشت مکانیزه مزیتهایی مانند:
- یکنواختی عمق کاشت؛
- توزیع بهتر بذر؛
- امکان تنظیم تراکم؛
- کاهش مصرف بذر در برخی شرایط؛
- سهولت کنترل علفهای هرز بین ردیفها؛
- آمادهسازی بهتر مزرعه برای برداشت مکانیزه
دارد.
استفاده از بذرکارهای ردیفی یا نیوماتیک میتواند یکنواختی استقرار بوتهها را افزایش دهد، به شرط آنکه دستگاه متناسب با اندازه و شکل بذر نخود تنظیم شده باشد.
میزان بذر نخود در هکتار چقدر است؟
یکی از پرسشهای مهم در کشت نخود، میزان بذر مورد نیاز در هر هکتار است.
مقدار بذر نباید برای همه مزارع یک عدد ثابت در نظر گرفته شود؛ زیرا وزن هزار دانه، اندازه بذر، درصد جوانهزنی، رقم، روش کاشت، فاصله ردیف و تراکم هدف بر مقدار بذر مورد نیاز تأثیر میگذارند.
برای مثال، بذر ارقام کابلی به دلیل درشتتر بودن معمولاً وزن بیشتری نسبت به ارقام دسی دارد؛ بنابراین مقدار بذر بر حسب کیلوگرم در هکتار نیز میتواند متفاوت باشد.
به همین دلیل، بهتر است مقدار بذر ابتدا بر اساس تعداد بوته یا تعداد بذر مورد نظر در واحد سطح تعیین و سپس با توجه به وزن هزار دانه و درصد قوه نامیه به کیلوگرم در هکتار تبدیل شود.
فرمول ساده محاسبه به صورت زیر است:
مقدار بذر مورد نیاز = تعداد بوته هدف × وزن هزار دانه ÷ درصد جوانهزنی و استقرار
در عمل، تلفات مزرعه نیز باید در محاسبه نهایی در نظر گرفته شود.
بنابراین اعداد عمومی مانند ۷۰ تا ۱۰۰ یا ۹۰ تا ۱۴۰ کیلوگرم در هکتار را نباید بدون توجه به رقم و شرایط مزرعه برای تمام مزارع توصیه کرد. مطالعات انجامشده نیز نشان دادهاند که پاسخ نخود به میزان بذر میتواند با شرایط منطقه، رقم و روش کاشت تغییر کند.
تغذیه و کوددهی نخود
تغذیه مناسب یکی از عوامل مهم در دستیابی به عملکرد مطلوب نخود است. با این حال، کوددهی نخود باید بر اساس آزمون خاک، هدف عملکرد، شرایط مزرعه و سابقه کشت انجام شود.
نقش نیتروژن در تغذیه نخود
نخود به عنوان یک گیاه لگوم میتواند با کمک باکتریهای ریزوبیومی بخشی از نیتروژن مورد نیاز خود را تثبیت کند. به همین دلیل، مصرف بیش از حد کود نیتروژن میتواند نهتنها از نظر اقتصادی مناسب نباشد، بلکه تعادل رشد گیاه و فرآیند تثبیت زیستی نیتروژن را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
در عین حال، نخود در مراحل اولیه رشد، پیش از فعال شدن کامل گرههای ریشه، به مقدار محدودی نیتروژن قابل استفاده نیاز دارد. بنابراین در صورت نیاز، مقدار کمی نیتروژن به عنوان کود استارتر میتواند در برنامه تغذیه قرار گیرد. مقدار دقیق باید بر اساس آزمون خاک و شرایط مزرعه تعیین شود.
نقش فسفر
عنصر فسفر در رشد ریشه، استقرار اولیه گیاه و فرآیندهای مرتبط با تثبیت نیتروژن اهمیت دارد.
در خاکهای دارای کمبود فسفر، تأمین این عنصر پیش از کاشت یا هنگام کاشت اهمیت ویژهای دارد. برخی راهنماهای تغذیهای برای خاکهای کمفسفر، مقادیر مشخصی از فسفر را پیشنهاد کردهاند؛ اما مقدار مناسب برای مزرعه باید بر اساس آزمون خاک و منبع کود تعیین شود.
نقش پتاسیم
عنصر پتاسیم در تنظیم آب گیاه، فعالیت آنزیمی و تحمل بهتر گیاه در برابر برخی تنشها نقش دارد. اگر آزمون خاک کمبود پتاسیم را نشان دهد، تأمین این عنصر میتواند در برنامه تغذیه قرار گیرد.
گوگرد و ریزمغذیها
در خاکهایی که کمبود گوگرد وجود دارد، تأمین گوگرد میتواند به بهبود تغذیه و عملکرد نخود کمک کند. همچنین در صورت مشاهده یا تأیید کمبود عناصر ریزمغذی مانند روی و آهن، اصلاح کمبود باید بر اساس آزمون خاک، علائم گیاه و شرایط مزرعه انجام شود.
محلولپاشی نخود
محلولپاشی ریزمغذیها را نباید بهعنوان یک نسخه ثابت برای تمام مزارع در نظر گرفت. این کار زمانی منطقیتر است که کمبود عنصر مشخص شده باشد یا شرایط مزرعه احتمال کمبود را تأیید کند.
زمان و غلظت محلولپاشی باید با توجه به نوع کود، مرحله رشد، شرایط آبوهوایی و دستورالعمل محصول تعیین شود.
آبیاری نخود
بخش عمده نخود در ایران بهصورت دیم کشت میشود و در این شرایط، مدیریت رطوبت خاک اهمیت زیادی دارد.
نخود نسبت به بسیاری از محصولات زراعی تحمل مناسبی به کمآبی دارد، اما در تمام مراحل رشد به یک اندازه مقاوم نیست.
مراحل حساس نخود به کمآبی
مراحل زیر از نظر تأمین آب اهمیت بیشتری دارند:
- استقرار و سبز شدن گیاه؛
- شروع گلدهی؛
- تشکیل غلاف؛
- پر شدن دانه.
کمبود آب در زمان گلدهی و تشکیل غلاف میتواند باعث کاهش تعداد گل و غلاف و در نهایت کاهش عملکرد شود.
آبیاری نخود آبی
در کشت آبی، برنامه آبیاری باید بر اساس بافت خاک، شرایط آبوهوایی، عمق ریشه، میزان بارندگی و مرحله رشد تنظیم شود.
به جای آبیاری با فواصل ثابت برای تمام مزارع، بهتر است رطوبت خاک و نیاز واقعی گیاه مبنای تصمیمگیری قرار گیرد.
در مناطقی که آب محدود است، استفاده از آبیاری تکمیلی در مراحل حساس میتواند نسبت به آبیاریهای دیرهنگام و کماثر، کارایی بیشتری داشته باشد. پژوهشهای انجامشده نیز نشان دادهاند که روش و زمان آبیاری میتواند بر عملکرد و بهرهوری آب نخود اثر قابل توجهی داشته باشد.
مدیریت علفهای هرز در مزرعه نخود
علفهای هرز در مراحل ابتدایی رشد میتوانند با نخود برای آب، نور و عناصر غذایی رقابت کنند و در نتیجه استقرار و عملکرد محصول را کاهش دهند.
بهترین روش، استفاده از مدیریت تلفیقی علفهای هرز است که میتواند شامل موارد زیر باشد:
- استفاده از بذر پاک؛
- تناوب زراعی مناسب؛
- آمادهسازی صحیح بستر کاشت؛
- کاشت در زمان مناسب؛
- رعایت تراکم مناسب؛
- وجین یا کنترل مکانیکی بین ردیفها؛
- استفاده هدفمند از علفکشهای ثبتشده در صورت نیاز.
انتخاب علفکش باید بر اساس نوع علف هرز، مرحله رشد نخود و علف هرز و دستورالعمل ثبتشده محصول انجام شود. به همین دلیل، نمیتوان یک ماده مؤثره یا دوز ثابت را بدون توجه به شرایط منطقه برای همه مزارع توصیه کرد.
آفات مهم نخود
آفات نخود بسته به منطقه و شرایط آبوهوایی متفاوت هستند. مهمترین کار در مدیریت آفات، پایش منظم مزرعه و تشخیص آفت پیش از تصمیم به سمپاشی است.
کرم پیلهخوار نخود
لاروهای این آفت میتوانند از برگچهها، جوانهها، گلها و غلافها تغذیه کنند. خسارت در مرحله تشکیل غلاف اهمیت بیشتری پیدا میکند.
مدیریت آن میتواند شامل:
- پایش منظم مزرعه؛
- کاشت در زمان مناسب؛
- مدیریت بقایای گیاهی؛
- استفاده از دشمنان طبیعی؛
- و در صورت عبور جمعیت آفت از آستانه اقتصادی، استفاده از حشرهکش ثبتشده
باشد.
کرم طوقهبر
لاروهای طوقهبر در نزدیکی سطح خاک از ساقه گیاهچهها تغذیه کرده و میتوانند باعث قطع و خشک شدن بوتههای جوان شوند.
شخم و مدیریت مناسب بقایای گیاهی، رعایت تناوب و پایش مزرعه میتواند در کاهش خسارت مؤثر باشد.
در مورد هر دو آفت، انتخاب سم و زمان مصرف باید بر اساس سم ثبتشده برای نخود، آفت هدف و دستورالعمل برچسب انجام شود.
بیماریهای مهم نخود
بیماریها از عوامل مهم محدودکننده عملکرد نخود، بهویژه در شرایط رطوبتی نامناسب هستند.
برقزدگی نخود
برقزدگی یا بیماری آسکوکیتایی میتواند لکههایی روی برگ، ساقه و غلاف ایجاد کند و در شرایط مناسب به سرعت در مزرعه گسترش یابد.
مدیریت بیماری شامل:
- استفاده از بذر سالم؛
- انتخاب ارقام مقاوم یا متحمل؛
- رعایت تناوب زراعی؛
- مدیریت بقایای آلوده؛
- جلوگیری از تراکم بیش از حد؛
- و در صورت نیاز استفاده از قارچکشهای ثبتشده
است.
پژمردگی فوزاریومی
این بیماری میتواند باعث زردی، پژمردگی و در نهایت خشک شدن بوته شود.
تناوب زراعی، استفاده از بذر سالم، انتخاب ارقام مناسب و جلوگیری از انتقال بقایای آلوده از مهمترین اقدامات مدیریتی هستند.
کپک خاکستری
کپک خاکستری در شرایط مرطوب و تراکم بالای بوتهها میتواند گسترش پیدا کند. بهبود تهویه مزرعه، رعایت تراکم مناسب، مدیریت بقایای آلوده و جلوگیری از ایجاد شرایط رطوبتی طولانیمدت میتواند خطر بیماری را کاهش دهد.
در مدیریت بیماریهای نخود، پیشگیری و مدیریت تلفیقی معمولاً اهمیت بیشتری از اتکا به سمپاشی دارد.
عملکرد نخود در هکتار چقدر است؟
نمیتوان برای تمام مزارع یک عدد ثابت به عنوان عملکرد نخود در هکتار اعلام کرد.
عملکرد نهایی به مجموعهای از عوامل بستگی دارد، از جمله:
رقم + زمان کاشت + میزان بارندگی یا آبیاری + کیفیت خاک + تغذیه + تراکم بوته + کنترل علفهای هرز + مدیریت آفات و بیماریها
در شرایط دیم، نوسان بارندگی میتواند تأثیر زیادی بر عملکرد داشته باشد. در کشت آبی نیز مدیریت صحیح آب و تغذیه میتواند ظرفیت عملکرد را افزایش دهد.
بنابراین بهتر است عملکرد واقعی مزرعه با توجه به شرایط همان منطقه ارزیابی شود و ارقام عملکردی گزارششده از مناطق دیگر بهعنوان هدف قطعی در نظر گرفته نشوند.
برداشت نخود
زمان برداشت نخود زمانی است که بیشتر غلافها به رسیدگی مناسب رسیده و رنگ آنها از سبز به زرد، کرم یا قهوهای روشن تغییر کرده باشد.
تأخیر بیش از حد در برداشت میتواند خطر ریزش غلاف و دانه را افزایش دهد.
برداشت دستی
برداشت دستی هنوز در برخی مزارع و برای ارقامی که فرم بوته مناسب برداشت مکانیزه ندارند مورد استفاده قرار میگیرد. این روش به نیروی کار بیشتری نیاز دارد و میتواند سهم قابل توجهی از هزینه تولید را به خود اختصاص دهد.
برداشت مکانیزه
برای برداشت مکانیزه، مزرعه باید:
- سطح نسبتاً همواری داشته باشد؛
- کاشت بهصورت منظم و ترجیحاً ردیفی انجام شده باشد؛
- رقم از نظر ارتفاع و فرم بوته مناسب باشد؛
- رطوبت دانه و زمان برداشت مناسب باشد.
کمباین غلات با تنظیمات مناسب یا تجهیزات اختصاصی برداشت نخود میتواند برای برداشت محصول مورد استفاده قرار گیرد.
تنظیم سرعت حرکت، ارتفاع برداشت، سیستم خرمنکوب و سایر اجزای کمباین نقش مهمی در کاهش ریزش و آسیب دانه دارد.
انبارداری نخود
پس از برداشت، خشک شدن مناسب دانه و رساندن رطوبت به محدوده مناسب انبارداری اهمیت زیادی دارد.
برای نگهداری بهتر نخود:
- دانه باید پیش از انبار شدن به رطوبت مناسب برسد؛
- انبار باید خشک و دارای تهویه مناسب باشد؛
- از ورود رطوبت به انبار جلوگیری شود؛
- دانههای آسیبدیده و آلوده از محصول سالم جدا شوند؛
- محصول بهصورت دورهای از نظر آفات انباری بررسی شود.
رطوبت بالا و تهویه نامناسب میتواند خطر رشد قارچها و افت کیفیت دانه را افزایش دهد.
جمعبندی
کشت نخود یک فرایند بههمپیوسته است و موفقیت در آن به اجرای صحیح چندین عملیات از انتخاب بذر تا برداشت بستگی دارد. انتخاب رقم سازگار با منطقه، آمادهسازی مناسب زمین، کاشت در زمان مناسب، تنظیم تراکم و عمق کاشت، تغذیه بر اساس آزمون خاک، مدیریت صحیح رطوبت و کنترل تلفیقی علفهای هرز، آفات و بیماریها از مهمترین عوامل دستیابی به عملکرد مناسب هستند.
در کشت نخود دیم، زمان کاشت و استفاده بهینه از رطوبت موجود اهمیت ویژهای دارد. در کشت آبی نیز مدیریت آب در مراحل حساس مانند گلدهی و تشکیل غلاف میتواند نقش مهمی در عملکرد داشته باشد.
از طرف دیگر، نباید توصیههایی مانند میزان بذر، مقدار کود یا تعداد آبیاری را بدون توجه به شرایط منطقه به صورت نسخه ثابت برای تمام مزارع ارائه کرد. تصمیمگیری بر اساس آزمون خاک، رقم، شرایط اقلیمی و وضعیت واقعی مزرعه میتواند دقت برنامه تولید نخود را افزایش دهد.
پرسشهای متداول درباره کشت نخود
بهترین زمان کاشت نخود چه زمانی است؟
زمان مناسب کاشت نخود به اقلیم، رقم، نوع کشت و خطر سرمازدگی بستگی دارد. در برخی مناطق سردسیر، کشت پاییزه یا انتظاری با ارقام متحمل به سرما مناسب است و در مناطق دیگر کشت بهاره انجام میشود. بنابراین زمان کاشت باید بر اساس شرایط منطقه تعیین شود.
میزان بذر نخود در هر هکتار چقدر است؟
مقدار بذر نخود در هکتار به اندازه بذر، وزن هزار دانه، درصد جوانهزنی، رقم، روش کاشت و تراکم هدف بستگی دارد. به همین دلیل نمیتوان یک عدد ثابت را برای همه مزارع توصیه کرد.
آیا نخود به کود نیتروژن نیاز دارد؟
نخود با کمک باکتریهای ریزوبیومی میتواند بخشی از نیتروژن مورد نیاز خود را تثبیت کند، اما در مراحل ابتدایی رشد ممکن است به مقدار محدودی نیتروژن استارتر نیاز داشته باشد. مقدار مصرف باید بر اساس آزمون خاک و شرایط مزرعه تعیین شود.
مهمترین کود برای نخود چیست؟
نمیتوان یک کود را به عنوان بهترین کود برای تمام مزارع نخود معرفی کرد. نیاز به نیتروژن، فسفر، پتاسیم، گوگرد و ریزمغذیها باید بر اساس آزمون خاک، شرایط مزرعه و هدف عملکرد تعیین شود.
نخود دیم چگونه کشت میشود؟
در کشت نخود دیم، حفظ رطوبت خاک، انتخاب رقم سازگار، زمان مناسب کاشت، تراکم مناسب و کنترل علفهای هرز اهمیت زیادی دارد. انتخاب زمان کاشت باید به گونهای باشد که گیاه بتواند از بارندگی موجود در طول فصل بیشترین استفاده را داشته باشد.
مراحل حساس نخود به کمآبی کدام است؟
استقرار گیاه، گلدهی، تشکیل غلاف و پر شدن دانه از مراحل مهم از نظر تأمین آب هستند. کمبود آب در گلدهی و تشکیل غلاف میتواند باعث کاهش تعداد غلاف و عملکرد شود.
مهمترین آفات نخود کداماند؟
کرم پیلهخوار و کرم طوقهبر از جمله آفاتی هستند که میتوانند به نخود خسارت وارد کنند. با این حال، نوع و شدت آفات به منطقه و شرایط آبوهوایی بستگی دارد و پایش مزرعه باید مبنای تصمیمگیری برای کنترل باشد.
مهمترین بیماریهای نخود کداماند؟
برقزدگی نخود، پژمردگی فوزاریومی و برخی بیماریهای قارچی از بیماریهای مهم نخود هستند. استفاده از بذر سالم، تناوب زراعی، انتخاب رقم مناسب و مدیریت رطوبت از اقدامات مهم برای کاهش خطر بیماری است.
عملکرد نخود در هکتار چقدر است؟
عملکرد نخود به رقم، بارندگی یا آبیاری، زمان کاشت، خاک، تغذیه، تراکم و مدیریت آفات و بیماریها وابسته است. به همین دلیل عملکرد میتواند بین مناطق و حتی بین سالهای مختلف تفاوت زیادی داشته باشد.
آیا نخود به آبیاری نیاز دارد؟
نخود نسبتاً مقاوم به خشکی است، اما در مراحل حساس رشد به آب نیاز دارد. در کشت آبی، برنامه آبیاری باید بر اساس شرایط خاک و نیاز گیاه تنظیم شود و در کشت دیم نیز حفظ و استفاده بهینه از رطوبت بارندگی اهمیت زیادی دارد.
