نقش 5 عناصر غذایی در رنگ گیری انار

میوه انار در تمام ایران با رنگ قرمز خاص شناخته می‌شود و عوامل متعددی در بهبود کیفیت این رنگ و افزایش رنگ گیری انار موثرند. دانه سفیدی اصطلاحی است که باغداران انار با آن آشنا هستند و به عدم رنگ گرفتن دانه‌های انار اشاره دارد. این عارضه معمولاً در اثر عوامل زیر رخ می‌دهد:

• دمای بالا در اواخر فصل رشد
• عدم رعایت اصول صحیح کوددهی
• آبیاری ناکافی
• وزش بادهای گرم در پایان فصل رشد

نقش عوامل مدیریتی در رنگ‌ گیری میوه انار

رنگ قرمز انار تا حدی یک صفت ژنتیکی است و شدت آن در ارقام مختلف متفاوت است. با این حال، تجربه نشان داده که رنگ نهایی دانه‌ها تحت تاثیر اقلیم منطقه، نوع کود دهی و میزان آبیاری قرار می‌گیرد. بنابراین، با مدیریت صحیح این عوامل، می‌توان به طور قابل توجهی به افزایش رنگ‌دهی و بهبود کیفیت ظاهری انار کمک کرد.

نقش عناصر غذایی در کاهش یا افزایش رنگ گیری انار

نیتروژن

مصرف بیش از اندازه نیتروژن  و کمبود پتاسیم و کلسیم در باغات انار موجب افزایش گل­ های نر، ترک خوردگی میوه، دانه سفیدی انار، کاهش رنگ، کیفیت میوه، نرمی،  کاهش خاصیت انبار مانی میوه، شیوع بیماری قارچی و زوال، آفتاب سوختگی و دیررسی میوه  می­شود. مصرف بیش از اندازه نیتروژن بویژه در 50 روز اولیه تشکیل آریل، موجب کاهش سنتز آنتوسیانین آن و افزایش عارضه دانه سفیدی انار می­شود. همچنین مصرف زیاد و دیر هنگام نیتروژن در تابستان و در زمان رسیدن میوه موجب به تاخیر افتادن تغییر رنگ میوه و کاهش رنگ قرمز دانه­ ها می­شود.

پتاسیم

پتاسیم یکی از عوامل اصلی موثر در بهبود سطح کمی و کیفی درختان انار است. کیفیت رنگ و اندازه میوه در ارتباط مستقیم با غلظت پتاسیم برگ است. استفاده از کودهای پتاسیمی باعث افزایش اندازه، وزن و کیفیت داخلی میوه انار می­شود. مقدار جذب پتاسیم در زمان برداشت میوه انار در ارتباط نزدیک با عملکرد درخت است، اما زیادی پتاسیم موجب کاهش غلظت کلسیم میوه و نارسایی­ های ناشی از آن می­شود.

توصیه می­شود کل پتاسیم به نسبت تقسیط شده و در هر دور آبیاری از اوایل بهار تا اوایل تابستان توسط کود آبیاری استفاده شود. چناچه درختان به کاربرد خاکی پتاسیم واکنش نشان ندادند، محلول پاشی پتاسیم به شکل کلرور پتاسیم، نیترات پتاسیم و یا فسفیت پتاسیم توصیه می­شود. کاربرد ماده آلی و هیومیک اسید موجب افزایش معنی­ دار جذب و غلظت پتاسیم برگ می­شود. پتاسیم نقش مهمی در سنتز و انتقال قند­ها به اندام زایشی دارد. از این رو پتاسیم می­تواند تاثیر بسزایی بر بهبود کمی و کیفی انار و کاهش عارضه دانه سفیدی انار در شرایط تنش ­های محیطی داشته باشد.  

کلسیم

هر عاملی که محرک رشد اندام­ های رویشی درخت باشد باعث دریافت نکردن کلسیم کافی توسط میوه می­شود. کاربرد بیش از اندازه کودهای نیتروژنه و رشد زیاد درختان، هوای گرم و وقوع خشکی ­های ناگهانی به دلیل دیر آبیاری و کم آبیاری به ویژه چند هفته پیش از برداشت محصول انار موجب کمبود کلسیم در اندام زایشی و میوه ­ها می­شود که شرایط را برای ایجاد عارضه دانه سفیدی انار آماده می­نماید.

در مناطق گرم وخشک محلول پاشی کلسیم در زمان رشد و نمو میوه­ ها، برای جذب مستقیم در اندام هدف (میوه) ضروری است. محلول پاشی بور و کلسیم موجب کاهش نابودی غشاء و دیواره ­های سلولی و ایجاد شکستگی و پیدایش خطوط سفید شعاعی در دانه­ های انار و جلوگیری از شروع و توسعه عارضه دانه سفیدی انار می­شود.

عناصر کم مصرف روی و بر

کمبود روی و بور به دلیل تحرک کم آن­ها در گیاه و نقش موثر آن­ها در رشد رویشی و زایشی از اهمیت زیادی برخوردار است. محلول پاشی سولفات روی و اسید بوریک در درختان انار موجب افزایش میزان کلروفیل، تعداد آریل در میوه، شاخص بریکس، عملکرد و اندازه میوه و وزن 100 دانه انار و همچنین تسریع در زمان رسیدن میوه می­شود.

همچنین محلول پاشی سولفات روی در زمان نمو و تشکیل گل و پس از گلدهی می­تواند به افزایش غلظت آنتوسیانین کمک کند. سولفات روی با کاهش فعالیت آنزیم پلی فنول اکسیداز شده و با افزایش بیان ژن­ های مسیر بیوسنتز مواد فنولی، باعث جلوگیری از عارضه دانه سفیدی انار شود.

نقش محرک­ ها و تنظیم کننده ­های رشد گیاهی در افزایش کیفیت دانه انار

شرایط گرمایی و خشکی به دلیل تنش اسمزی، نبودن تعادل یونی و تنش اکسیداتیو، رشد گیاه را تحت تاثیر قرار می­دهد. گیاه ممکن است شرایط تنش را تحمل نماید اما میزان عملکرد و کیفیت آن کاهش می­یابد. در مراحل نخست نمو دانه­ های انار، تفاوت در میزان هورمون­ های جنینی جیبرلین و اکسین موجب تشکیل دانه ­های انار با قدرت مخزن قوی و ضعیف می­شود که دانه­ های انار با مخازن ضعیف از پایداری غشاء سلولی کمتری برخوردار بوده و فعال شدن آنزیم پلی­ فنول ­اکسیداز و در نتیجه اکسیداسیون مواد فنولی در آن­ها زمینه را برای ایجاد عارضه دانه سفیدی انار فراهم می­ آورد.

راهکار افزایش قند و رنگ در انار: محلول‌پاشی شبانه

برای اینکه قند میوه انار در زمان رنگ‌گیری (شب‌ها) افزایش پیدا کند و در نتیجه رنگ میوه بهتر و باکیفیت‌تر شود، یک راهکار موثر محلول‌ پاشی با آب در طول شب است. این کار با افزایش میزان اکسیژن در باغ، به بالا رفتن قند میوه کمک می‌کند. هرچه در طول شب بیشتر محلول‌پاشی انجام شود، اکسیژن بیشتری در دسترس میوه قرار می‌گیرد.

تاثیر دما بر رنگ‌گیری انار

• مناطق کوهستانی: شب‌های خنک در این مناطق به افزایش رنگ‌گیری انار کمک می‌کنند.
• مناطق با شب‌های گرم (مانند گلستان): در این مناطق، رنگ‌گیری طبیعی کمتر است، اما با محلول‌پاشی شبانه و خنک شدن تدریجی دما، می‌توان به بهبود رنگ میوه انار کمک کرد. بنابراین، توصیه می‌شود که در این مناطق نیز محلول‌پاشی شبانه را برای افزایش رنگ‌گیری میوه انجام دهید.