کیا سم کارخانه تولید کود کشاورزی | کود کشاورزی ، سم کشاورزی
نویسنده: مرجان سعیدی نژاد 
علت هایی مانند گرمایش کره زمین، تغییرات آب و هوایی، مدت و شدت بارندگی ها، افزایش ناگهانی میزان و شدت آب رودخانه ها، عدم پوشش گیاهی کافی و شرایط خاک منطقه و … در بروز سیل موثرند. اما اساسی ترین علت بروز سیل، ساخت و ساز و فعالیت بخش کشاورزی در حریم رودخانه ها است.
بررسی ابعاد مختلف سیلاب
فرسایش خاک و آسیب به ریشهها
جریان تند آب در زمان سیل، لایه سطحی خاک که حاوی مواد مغذی و هوموس است را با خود میشوید. این امر نه تنها حاصلخیزی خاک را کاهش میدهد، بلکه باعث نمایان شدن، خراشیده شدن و حتی کنده شدن ریشههای سطحی درختان میشود. در نتیجه، درختان ضعیف شده و مقاومتشان در برابر تنشهای بعدی کاهش مییابد. برای ترمیم این آسیب، لازم است خاک از دست رفته با مواد آلی مناسب جایگزین شود و ریشههای در معرض دید، مجدداً با خاک پوشانده شوند.
تجمع گل و لای و انسداد
پس از فروکش کردن آب، مقادیر زیادی گل و لای و رسوبات در سطح باغ و اطراف تنه درختان انباشته میشود. این لایه گل و لای، تنفس ریشهها را مختل کرده و مانع از تبادل هوا و آب در خاک میگردد. همچنین، این رسوبات میتوانند باعث فشردگی خاک شوند. تخلیه منظم و به موقع این گل و لای، به خصوص در اطراف طوقه و ناحیه ریشه درختان، برای جلوگیری از خفگی ریشهها حیاتی است. در برخی موارد، ممکن است نیاز به ایجاد کانالهای زهکشی موقت یا حتی حفر گودالهای کوچک در اطراف درختان برای هوادهی ریشه باشد.
آسیب مستقیم به اندامهای هوایی
شدت جریان آب و برخورد اشیاء با درختان میتواند منجر به شکستگی شاخهها، خم شدن تنه و ایجاد خراشیدگی بر روی پوست درخت شود. شاخههای شکسته باید به دقت هرس شوند و در صورت خم شدن شدید تنه، ممکن است نیاز به استفاده از قیم (تکیهگاه) برای حفظ استحکام و شکل درخت باشد.
اثرات ناشی از غرقاب شدن و ماندگاری آب
کمبود اکسیژن در ناحیه ریشه (خفگی ریشه): یکی از جدیترین پیامدهای ماندگاری طولانی مدت آب در باغات، کاهش شدید میزان اکسیژن قابل دسترس برای ریشهها است. ریشهها برای تنفس و انجام فعالیتهای حیاتی خود به اکسیژن نیاز دارند. غرقاب شدن، منافذ خاک را پر کرده و مانع رسیدن هوا به ریشهها میشود. این کمبود اکسیژن میتواند به سرعت منجر به مرگ ریشهها و در نهایت، ضعف شدید یا مرگ درختان گردد. برخی گونههای گیاهی، مانند مرکبات و درختان هستهدار، به غرقاب بسیار حساستر هستند.
افزایش شیوع بیماریهای ریشه و طوقه
شرایط غرقابی و رطوبت بالای خاک، محیطی ایدهآل برای رشد و تکثیر عوامل بیماریزای قارچی و باکتریایی فراهم میکند. بیماریهایی مانند “گموز” (Phytophthora) که عامل آن قارچها و اوومایسیتها هستند، به شدت در این شرایط تشدید شده و میتوانند باعث پوسیدگی طوقه و ریشهها، زردی برگها و در نهایت مرگ درخت شوند.
تشدید بیماریها و هجوم آفات
سیلاب علاوه بر بیماریهای ریشه، میتواند باعث گسترش عوامل بیماریزای دیگر در کل باغ شود. رطوبت بالا، ضعف درختان و پراکندگی بذر یا هاگ عوامل بیماریزا توسط آب، همگی به تشدید بیماریها کمک میکنند. همچنین، برخی آفات ممکن است در شرایط سیلابی یا پس از آن، فرصت بیشتری برای فعالیت و تغذیه از درختان ضعیف شده پیدا کنند. بنابراین، کنترل دقیق و بهموقع بیماریها و آفات پس از سیل، امری ضروری است.
اختلالات تغذیهای و نیاز به احیا
شسته شدن عناصر غذایی مهم از خاک (مانند نیتروژن، فسفر و پتاسیم) توسط آب سیل، باعث کمبودهای تغذیهای در درختان میشود. این کمبودها خود را به صورت کاهش رشد، زردی برگها و ضعف عمومی درخت نشان میدهند. پس از سیل، ارزیابی دقیق وضعیت حاصلخیزی خاک و انجام کوددهی تقویتی با استفاده از کودهای مناسب (ترجیحاً کودهای آلی و ریزمغذیها) برای جبران کمبودها و تقویت درختان ضروری است.
مدیریت ویژه پس از وقوع سیل
با توجه به تمام آسیبهای ذکر شده، مدیریت باغات پس از سیل نیازمند اقدامات ویژهای است. این اقدامات میتواند شامل:
- هرس سرشاخههای خشکیده، شکسته یا بیمار.
- ضدعفونی زخمهای ایجاد شده بر روی تنه و شاخهها.
- استفاده از رنگهای مخصوص برای محافظت از تنه درختان جوان در برابر تنشهای محیطی.
- بازسازی ساختار خاک از طریق هوادهی، اضافه کردن مواد آلی و اصلاح زهکشی.
- جبران کمبودهای تغذیهای با کوددهی.
- کنترل آفات و بیماریها باپایش مداوم و سمپاشی در صورت نیاز.
- به تعویق انداختن برخی عملیات مانند شخم زدن عمیق که ممکن است به ریشههای آسیبدیده لطمه بیشتری بزند.
در نهایت، میتوان گفت که سیلاب یک بحران برای باغبانی محسوب میشود و نیازمند یک برنامه جامع و تخصصی برای کاهش خسارات، احیای درختان و بازگرداندن باغ به شرایط مطلوب است.
