کیا سم کارخانه تولید کود کشاورزی | کود کشاورزی ، سم کشاورزی
نویسنده: مرجان سعیدی نژاد 
نخود یکی از مهمترین گیاهان زراعی خانواده بقولات است که از نظر سطح زیر کشت و اهمیت، رتبه سوم را در میان حبوبات جهان دارد. در مناطق غربی ایران، این محصول بعد از غلات در سطح وسیعی کشت میشود و عملکرد آن علاوه بر شرایط جوی و میزان بارندگی، تحت تأثیر آفات، بیماریها و علفهای هرز نیز قرار میگیرد. با توجه به اهمیت راهنمای سموم نخود در مدیریت مزارع، شناخت عواملی مانند برقزدگی نخود و کرمهای پیلهخوار که از تهدیدات اصلی این محصول هستند، نقش مهمی در حفظ عملکرد و کاهش خسارت دارد.
راهنمای سموم نخود: مدیریت علفهای هرز
در کشت سنتی بهاره، سبز شدن متراکم علفهای هرز و نبود فاصلهکاشت ردیفی، کنترل را دشوار و هزینهبر میکند. اما در کشت مکانیزه پاییزه:
- بوتهها منظم و در ردیفهای مشخص قرار میگیرند.
- فرصت سبز شدن علفها قبل از خاکورزی یا بلافاصله بعد از کاشت فراهم است.
- پس از سبز شدن نخود، امکان استفاده از ادوات مکانیکی برای کنترل علفها وجود دارد.
این عوامل باعث میشود کنترل علفهای هرز دقیقتر، سریعتر و کمهزینهتر انجام شود.
1-2. کنترل مکانیکی علفهای هرز
در کشت ردیفی، کولتیواتور ردیفکار یکی از مؤثرترین ابزارها برای کنترل علفهای هرز است.
مزایای استفاده از کولتیواتور:
- کاهش مصرف سموم و جلوگیری از آلودگی محیطزیست
- کاهش هزینهها نسبت به روش شیمیایی
- افزایش تهویه خاک و شکستن پوسته سطحی
- افزایش نفوذپذیری خاک و تثبیت بهتر رطوبت
نکات فنی استفاده از کولتیواتور:
- بهترین زمان کولتیواتور زدن، زمانی است که علفها در مرحله دو تا چهار برگی هستند.
- اجرای عملیات باید در شرایط رطوبت مناسب صورت گیرد تا بوتههای نخود آسیب نبینند.
- فاصله بین بوتهها باید به گونهای باشد که پنجه کولتیواتور در حین حرکت، به ریشه گیاه آسیبی وارد نکند.
- برای جلوگیری از صدمهدیدن بوتهها، از تراکتورهای باریک (Row Crop) استفاده میشود.
کنترل مکانیکی در کشت مستقیم (حفاظتی)
در کشت مستقیم به دلیل باقیماندن بقایای گیاهی:
- علفهای هرز دیرتر سبز میشوند.
- رقابت نوری و دمایی علفها کاهش مییابد.
- نیاز به علفکش در سالهای بعد کاهش پیدا میکند.
کنترل شیمیایی علفهای هرز
در شرایطی که تراکم علفها زیاد باشد یا کنترل مکانیکی کافی نباشد، استفاده از علفکش ضروری میشود.
الف) علفکشهای قبل از سبز شدن (Pre-plant / Pre-emergence)
- پندیمتالین (Pendimethalin)
- میزان مصرف: 1.5 تا 2 لیتر در هکتار
- زمان مصرف: پس از کاشت و قبل از سبز شدن نخود
- مؤثر بر علفهای هرز باریکبرگ و پهنبرگ
ب) علفکشهای بعد از سبز شدن (Post-emergence)
به دلیل حساسیت نخود، تعداد علفکشهای پس رویشی محدود است.
در برخی مناطق، تنها در مرحله بسیار اولیه رشد نخود استفاده از برخی علفکشها امکانپذیر است، اما نیازمند:
- دقت بالا
- هماهنگی با کارشناسان گیاهپزشکی
- کنترل ریسک خسارت مستقیم به نخود
توصیه مهم
در کشت پاییزه، به دلیل بارندگی پاییزه و طی شدن زمستان سرد، مدیریت علفهای هرز بسیار مؤثرتر از کشت بهاره است و اغلب نیاز جدی به علفکش وجود ندارد.
راهنمای سموم نخود: مدیریت بیماریها
2-1. برقزدگی نخود (Ascochyta blight)
نشانهها:
- ظهور لکههای قهوهای یا سیاه روی برگ و ساقه
- پوسیدگی و خشک شدن شاخههای آلوده
- کاهش شدید عملکرد در صورت طغیان
علل شیوع در کشت بهاره و مزیت پاییزه
- بارندگی اواخر بهار در کشت بهاره = طغیان بیماری
- سرمای زمستان در کشت پاییزه = کاهش بقا و گسترش قارچ
راهکارهای کنترل:
- ضدعفونی بذر با قارچکشهایی مانند بنومیل، کاپتان، کاربوکسن
- استفاده از ارقام مقاوم مانند آرمان، آزاد، عادل، سهارال
- اجرای تناوب سه تا چهار ساله با غلات
- پرهیز از آبیاری سنگین یا دیرهنگام
- بررسی مستمر بوتهها در مراحل رشد
2-2. پوسیدگی ریشه و ساقه
عامل: مجموعهای از قارچهای خاکزی (.Rhizoctonia, Fusarium spp)
علائم:
- ضعف رشد، زردی برگها
- پوسیدگی طوقه و ریشه
- خشک شدن بوتهها در مرحله گلدهی
راهکارها:
- استفاده از بذر سالم و ضدعفونیشده
- بهبود زهکش و جلوگیری از غرقابی
- اجتناب از کشت مداوم نخود
- استفاده از خاکورز مناسب برای حفظ تهویه خاک
- عدم استفاده از بذر آلوده یا شکسته
2-3. پژمردگی فوزاریومی
مهمترین ویژگیها:
- باقیماندن طولانی قارچ در خاک (تا چند سال)
- آلودگی از طریق ریشه و گسترش در آوندها
- زردی تدریجی گیاه و پیچیدگی برگها
راهکارهای کنترل:
- استفاده از ارقام مقاوم (مانند ILC482)
- ضدعفونی دقیق بذر
- تناوب زراعی حداقل 3 ساله
- اجتناب از کشت در خاکهایی با سابقه بیماری
راهنمای سموم نخود: مدیریت آفات
3-1. کرم پیلهخوار نخود(.Heliothis spp)
اهمیت:
مهمترین آفت نخود در ایران است و میتواند در مرحله غلافبندی و دانهبندی، بیشترین خسارت را وارد کند.
علائم:
- سوراخ شدن غلافها
- تغذیه لارو از دانه
- ریزش غلاف و کاهش کیفیت محصول
مدیریت آفت در کشت پاییزه
به دلیل سردی هوا در زمستان:
- جمعیت آفت بسیار کمتر از کشت بهاره است
- نیاز به سمپاشی اغلب وجود ندارد
راهکارهای کنترل:
- رعایت تاریخ کاشت بهگونهای که مرحله حساس رشد گیاه با اوج جمعیت آفت همزمان نشود
- در صورت نیاز، سم سوین 85% بر اساس توصیه کارشناسی استفاده میشود
- جمعآوری بقایای آلوده پس از برداشت
3-2. سایر آفات مهم
- شتهها (انتشار ویروسها، کاهش رشد)
- سوسکهای برگخوار (در مرحله گیاهچه)
- سن غلات (در کشتهای مجاور)
مدیریت این آفات معمولاً با:
- کنترل علفهای هرز
- رعایت بهداشت مزرعه
- استفاده از ارقام مقاوم
- سمپاشی هدفمند در صورت نیاز
انجام میشود.
4. جمعبندی
کشت مکانیزه نخود پاییزه به دلیل:
- استقرار بهتر بوتهها
- یکنواختی ردیفها
- امکان انجام کنترل مکانیکی
- کاهش شدید فشار آفات
- کاهش شدت بیماریها، خصوصاً آسکوکیتا
- و استفاده بهتر از رطوبت خاک
زمینهای فراهم میکند تا مدیریت علفهای هرز، آفات و بیماریها با دقت بیشتر و هزینه کمتر انجام شود. نتیجه این مدیریت علمی، افزایش عملکرد، حفظ محیطزیست، و پایداری تولید حبوبات در مناطق دیم کشور است.
راهنمای سموم نخود
| آفت/بیماری/علف هرز | |||
|---|---|---|---|
| برق زدگی نخود | تیابندازول wp60% | 2 گرم در لیتر | ضدعفونی بذر قبل از کشت و سمپاشی مزرعه بعد از هر بارندگی |
| بوته میری فوزاریومی | کاربندازیم WP50-60% | 2 گرم در کیلوگرم بذر | ونی بذر قبل از کشت |
| پژمردگی فوزاریومی | کاپتان WP50% | 2 گرم در کیلوگرم بذر | ضد عفونی بذر قبل از کشت |
| زردی نخود | اپیرودیون + کاربندازیم WP52.5% | 2 گرم در کیلوگرم بذر | ضد عفونی بذر قبل از کشت |
| کرم غلاف خوار | تری کلرفن SP80% | 1 کیلوگرم در هکتار | |
| کرم غلاف خوار | تیودیکارب | 0/75 کیلوگرم در هکتار | |
| پهن برگ و باریک برگ | لینوران SC45% | 2 لیتر در هکتار | قبل از کشت و مخلوط با خاک |
| پهن برگ | پیریدیت EC60% | 2 لیتر در هکتار | 2 تا 4 برگی علف هرز |
برای مطالعه بیشتر در خصوص مراحل کاشت، داشت و برداشت نخود به متن این مقاله در بخش راهنمای کاشت مراجعه کنید.
